Zanim przeczytasz
Kocioł dwufunkcyjny grzeje dom i podgrzewa wodę w chwili odkręcenia kranu, więc wystarcza przy jednej łazience i punktach poboru blisko kotła. O wyborze decydują liczba łazienek i kranów używanych jednocześnie, a nie metraż domu. Przy dwóch łazienkach albo wannie lepszy będzie kocioł jednofunkcyjny z zasobnikiem. Nowe kotły z zamkniętą komorą spalania są dziś praktycznie wyłącznie kondensacyjne.
Co to jest kocioł gazowy dwufunkcyjny i jak działa
Kocioł dwufunkcyjny to jedno urządzenie, które obsługuje centralne ogrzewanie (c.o.) i ciepłą wodę użytkową (c.w.u.). Zwykle nie ma zbiornika. Wodę grzeje na bieżąco w wymienniku płytowym wbudowanym w kocioł. W instalacji domu jest więc jedynym źródłem ciepła, bez osobnego zasobnika.
Przy odkręceniu kranu dzieją się trzy rzeczy:
- Czujnik przepływu wykrywa, że woda zaczęła płynąć.
- Zawór trójdrogowy kieruje gorącą wodę z kotła z obiegu grzejników na wymiennik płytowy.
- Zimna woda z sieci przepływa przez wymiennik i wychodzi z niego ciepła.
Kocioł pracuje w trybie priorytetu c.w.u.: na czas poboru wody przerywa grzanie c.o. W czasie długiej kąpieli grzejniki chwilowo nie dostają ciepła.
Kondensacyjny czy zwykły: co daje kondensacja
Kocioł kondensacyjny odzyskuje ciepło ze skraplania pary wodnej zawartej w spalinach, więc z tej samej ilości gazu daje więcej ciepła niż kocioł zwykły. W praktyce wybór jest już zrobiony: od 26 września 2015 r. rozporządzenie UE 813/2013 (ekoprojekt) praktycznie wyeliminowało z rynku nowe kotły niekondensacyjne z zamkniętą komorą. Piec gazowy dwufunkcyjny kondensacyjny to dziś standard, nie wariant premium.
Kondensacja nie zachodzi jednak sama. Para skrapla się wtedy, gdy woda powrotna do kotła jest chłodniejsza od punktu rosy spalin. Im niższa temperatura powrotu, tym więcej ciepła kocioł odzyska. Sprzyjają temu ogrzewanie podłogowe, większe grzejniki i automatyka pogodowa, która obniża temperaturę zasilania w łagodniejsze dni. Przy małych grzejnikach pracujących na wysokiej temperaturze kocioł kondensacyjny będzie działał jak zwykły.
Kocioł jednofunkcyjny czy dwufunkcyjny: kiedy który
Jedna łazienka i punkty poboru blisko kotła: dwufunkcyjny. Dwie łazienki, wanna albo prysznic i kuchnia używane naraz: jednofunkcyjny z zasobnikiem. Kocioł jednofunkcyjny grzeje wyłącznie c.o., a wodę podgrzewa osobny zasobnik c.w.u. Zasobnik pozwala korzystać z kilku punktów poboru jednocześnie bez spadku temperatury.
| Kryterium | Dwufunkcyjny | Jednofunkcyjny z zasobnikiem |
|---|---|---|
| Liczba łazienek | jedna | dwie i więcej |
| Jednoczesny pobór | przy dwóch kranach naraz woda może wyjść chłodniejsza | kilka punktów naraz bez spadku temperatury |
| Wanna | słabo, bo na czas napełniania kocioł przerywa grzanie c.o. | dobrze, zapas wody w zasobniku |
| Odległość łazienki | im dalej od kotła, tym dłużej czeka się na ciepłą wodę | krótsze czekanie, jeśli jest cyrkulacja |
| Cyrkulacja c.w.u. | niedostępna w kotle przepływowym | możliwa |
| Miejsce | mała kotłownia lub wnęka wystarcza | potrzebne miejsce na zasobnik |
| Inne źródła ciepła | brak zasobnika, więc brak punktu podłączenia | zasobnik przyjmie ciepło z kominka z płaszczem wodnym lub z fotowoltaiki |
| Montaż | prostszy i tańszy | dłuższy i droższy |
Jeśli łazienka jest na końcu domu lub na piętrze, pierwsza woda z kranu bywa zimna przez dłuższą chwilę, bo kocioł przepływowy nie obsługuje cyrkulacji c.w.u. Kocioł z zasobnikiem włącza się co jakiś czas, a nie przy każdym odkręceniu kranu, co według producenta Termet wydłuża jego żywotność.
Beretta wskazuje dwufunkcyjny do domów ok. 100 m² z bliskimi punktami poboru, a jednofunkcyjny z zasobnikiem do domów powyżej 150 m² i z więcej niż jedną łazienką. To orientacja producenta, nie reguła. Najpierw liczę łazienki i to, kto rano bierze prysznic jednocześnie. Metraż jest drugorzędny.
Kocioł dwufunkcyjny z zasobnikiem i kocioł kompaktowy
To rozwiązanie pośrednie: kocioł z małym, kilkudziesięciolitrowym zasobnikiem w obudowie. Zasobnik ogranicza spadki temperatury, a w wielu modelach jest tam pętla cyrkulacji. Kocioł kompaktowy to z kolei nazwa kotła jednofunkcyjnego z zasobnikiem zabudowanym w obudowie. Wszyscy główni producenci mają takie kotły, ale w Polsce są mało popularne z powodu wyższej ceny (budujemydom.pl). Taki układ pasuje do małej kotłowni, w której nie zmieści się osobny zbiornik. Do kotła przepływowego nie dołącza się zasobnika: jeśli jest potrzebny, wybiera się kocioł jednofunkcyjny z zasobnikiem albo model z zasobnikiem w obudowie.
Jaką moc kotła dwufunkcyjnego wybrać do domu
Moc kotła dwufunkcyjnego wyznacza ciepła woda, nie ogrzewanie domu. Na c.w.u. kocioł przepływowy ma zwykle 20–30 kW, a typowy nowy dom 100–150 m² o dobrej izolacji potrzebuje do c.o. kilku kW. Dlatego 24 kW to moc dla prysznica, a nie dla domu.
Ile wody popłynie, pokazuje prosta arytmetyka: 24 kW / (4,19 kJ/kg·K × temperatura) daje przepływ wody podgrzanej o zadany przyrost.
| Podgrzanie wody | Przepływ przy 24 kW |
|---|---|
| o 25 K (z 10 do 35°C) | ok. 13,7 l/min |
| o 35 K (z 10 do 45°C) | ok. 9,8 l/min |
Im gorętsza woda, tym mniej jej popłynie.
Duża moc na wodę ma skutek uboczny. W dobrze ocieplonym domu kocioł ogrzewa dom małą ilością ciepła, więc jego moc minimalna decyduje, czy kocioł będzie pracował płynnie, czy będzie taktował, czyli często się włączał i wyłączał. W karcie kotła liczy się więc zakres modulacji mocy, a konkretnie minimalna moc modulacji. Im niższa, tym lepiej dla domu o małym zapotrzebowaniu.
Zanim ocenię kocioł, pytam o izolację i projektowe obciążenie cieplne. Bez tego nie da się odpowiedzieć, jaki piec do domu 100 m² czy 150 m² ma sens.
Automatyka pogodowa pomaga utrzymać niską temperaturę zasilania, a przez to lepszą kondensację. Termostat pokojowy ogranicza pracę kotła, gdy w domu jest ciepło, a OpenTherm pozwala kotłu płynnie dostosować moc do żądań termostatu.
Gdzie powiesić kocioł: spaliny, kondensat i przepisy
Kocioł z zamkniętą komorą spalania pobiera powietrze i oddaje spaliny jednym przewodem koncentrycznym (powietrzno-spalinowym), prowadzonym przez komin systemowy albo przez ścianę zewnętrzną.
- Spaliny: przewód koncentryczny przez system kominowy lub ścianę. Według warunków technicznych (rozporządzenie z 12.04.2002, § 175) w domach jednorodzinnych dopuszcza się wyprowadzenie przez ścianę zewnętrzną dla kotła o mocy do 21 kW. O szczegółach decyduje projekt instalacji i kominiarz.
- Kondensat: jest lekko kwaśny i odprowadza się go do kanalizacji. Przy większych mocach stosuje się neutralizator, zgodnie z wymogami lokalnymi lub producenta.
- System otwarty: kocioł wiszący w systemie otwartym zwykle wymaga oddzielenia wymiennikiem. Decyduje instrukcja producenta.
Montaż i uruchomienie wykonuje uprawniony instalator gazowy. Odprowadzenie spalin sprawdza kominiarz.
Gaz nie musi być jedynym źródłem ciepła ani gazem z sieci.
Czy kocioł dwufunkcyjny może pracować na LPG?
Tak, jeśli model dopuszcza propan. Kocioł na gaz ziemny wymaga przezbrojenia na propan LPG, które wykonuje serwis zgodnie z instrukcją producenta. Zasilanie idzie wtedy ze zbiornika na działce, a nie z sieci.
Kocioł gazowy z pompą ciepła, czyli hybryda
Hybryda łączy pompę ciepła powietrze-woda z kotłem gazowym. Pompa grzeje większość sezonu, a kocioł włącza się w mrozy, od punktu biwalentnego. Może też przejąć podgrzewanie c.w.u. Zasadę działania pompy opisuję w tekście jak działa pompa ciepła.
Oba urządzenia muszą pracować pod wspólnym sterowaniem: jako fabryczna hybryda albo ze sterownikiem obu źródeł. Kocioł gazowy i elektryczne źródło mogą działać w jednej instalacji, a trzecim źródłem bywa grzałka elektryczna w zasobniku. Jeśli dom ma fotowoltaikę, grzałka w zasobniku może zużywać jej prąd (więcej w tekście o fotowoltaice z magazynem energii). Cena zależy od zestawu.
Dodaj komentarz